Map 1
روانشناسی پول - قسمت اول
  مقدمه
    نابغه کسی است که وقتی همه عقلشان را از دست داده‌اند بتواند کارهای معمولی انجام دهد
    چقدر از موفقیت به رفتار و روانشناسی رفتار و چقدر از موفقیت مالی به مهارت، آموزش، تکنیک‌های سرمایه‌گذاری و مواردی شبیه این ارتباط دارد؟
این کتاب نشان می‌دهد که اگر چارچوب روانشناسی برای رفتار خودمان نداشته باشیم، اصلا مهم نیست که بزرگترین تحلیل‌گر دنیا باشیم یا نه که مثال آن را از جسی لیورمور می‌زند
  هیچکس دیوانه نیست
    تاریخ تولد شما چه زمانی است؟ بین 18 تا 30 سالگی را در چه شرایط اقتصادی گذرانده‌اید؟
همین موضوع به ظاهر ساده، نقشی اساسی در نگرش و در نتیجه تصمیم‌های پولی شما دارد
چون همین موضوع به ظاهر ساده مدل ذهنی پولی شماست
      مثال خریدن سالیانه 500 دلار بلیت بخت آزمایی توسط افرادی که اگر به این مقدار پول نیاز ناگهانی پیدا کنند قادر به تامین آن نیستند
چرا؟
چون به جز این روش هیچ راهکاری برای رسیدن به رویا برای خودشان متصور نیستند
حالا ریسک های بدون برنامه افراد در بازارها برای شما روشن خواهد شد
      مدیریت پول موضوعی جدید است
مباحث اقتصادی، بازنشستگی، صندوق سرمایه‌گذاری، تورم و مواردی شبیه این در ایران کمتر از 20 سال عمر دارند اما زندگی افراد به درک درست آنها وابسته شده است
بنابراین اگر تا الان اشتباه‌های مالی انجام داده‌اید به خودتان حق بدهید
  شانس و ریسک
    داستان بیل گیتس و دبیرستانی که زودتر از هر مدرسه‌ای کامپیوتر دار شد و نقش شانس در موفقیت مالی
      وقتی که نتایج بد مالی دیگران را نقد می‌کنیم اغلب آن را با تصمیم‌های بد مرتبط می‌کنیم اما زمانی که قرار است نتایج بد مالی خودمان را بررسی کنیم، بیشتر آن را با داستان سرایی به ریسک کردن نسبت می دهیم
چرا؟
چون رسانه به ما نشان داده که برای موفقیت باید جسور بود و تصمیم‌های ریسکی گرفت
دقت کردین که افراد چقدر با افتخار از قانون شکنی های خود مانند تقلب در مدرسه، در رفتن از دست پلیس، تقلب در یک بازی ورق بازی صحبت می‌کنند؟
دوست دارند شخصیت سرمایه‌گذاری آنها هم همینطور دیده شود
      درس اخلاقی
مراقب باشید از چه کسی الگو می‌گیرید چون نمی‌دانید که چقدر از موفقیت او به شانس و چقدر به ریسک ارتباط داشته است
یعنی چی؟
یعنی اینکه با مقایسه خودتان با او حال خودتان را بد نکنید
و البته از قضاوت دیگرانی که نتایج مالی بدی هم می‌گیرند دوری کنید
به جای آن بر الگوها تمرکز کنید نه اشخاص
        سرمشق قرار دادن وارن بافت کار اشتباهی است اما استفاده از الگوی گسترده سود مرکب کار درستی است
سرمشق قرار دادن فلان قوم و خویش ثروتمند کار اشتباهی است اما استفاده از الگوی گسترده مدیریت ریسک کار درستی است
  هیچ مقداری کافی نیست
    داستان راجا گوپتا و معامله گلدمن ساکس با وارن بافت که نه تنها منجر به از دست دادن دارایی او و اعتبارش شد بلکه مدتها به زندان رفت.
چرا؟
آنها برای به دست آوردن پولی که به آن نیاز نداشتند هر چه داشتند را به خطر انداختند و این کار حماقت محض است (نقل قول از وارن بافت)
    سخت ترین مهارت مالی برای گل زدن، تغییر ندادن تیرهای دروازه است
یعنی چی؟
یعنی برنامه، حد ضرر، سیستم، تخصیص دارایی که تعیین کرده‌اید را مدام عوض نکردن
    مشکل دوم مقایسه خودمان با دیگران است که مثال معروف کار کردن با حقوق ماهی 20 میلیون در جایی که همه 30 میلیون حقوق می‌گیرند آن را به خوبی نشان می‌دهد
آیا این موجب رشد خواهد شد؟ آیا نظر جیم ران در مورد متوسط 5 نفر اطراف شما درست است؟
بله و مراقب باشید که ما در مورد حس کافی نبودن که منجر به انجام ریسک های غیرعاقلانه می‌شود صحبت می‌کنیم
    نکته مهم
به اندازه کافی اصلا به معنای کم بودن نیست
بلکه نشانه هوش بالا و آگاهس نسبت به موارد مهم زندگی است
    چیزهای زیادی وجود دارد که فارغ از نتیجه موفقیت احتمالی اصلا ارزش ریسک کردن ندارد
مثلا وام گرفتن بیش از توان و ورود به یک بازار ریسکی
مثل فروختن خانه و سرمایه گذاری
مثل بی اعتبار کردن خود در برابر خانواده
و البته قدرتمندترین ابزار برای این کار درک صحیح سود مرکب است
  درک سود مرکب
    وارن بافت 50 درصد دارایی خودش را بعد از 83 سالگی
و 85 درصد آن را بعد از 66 سالگی به دست آورده است
و موضوع جذاب عصرهای یخبندان در دورانهای زمین که ناشی از زمستانهای سخت نبوده بلکه ناشی از تابستانهای خنک بوده که برف‌ها آب نمی‌شده‌اند و اثر زمستان بعدی مرکب می‌شده
یعنی اینکه برای رسیدن به نتایج عظیم، نیاز به نیرویی عظیم نیست
حالا به وارن بافت برگردیم
    تقریبا 200 کتاب در مورد استراتژی سرمایه‌گذاری وارن بافت نوشته شده اما اغلب آنها موضوع اصلی را جا انداخته‌اند
اینکه وارن بافت 92 ساله از 12 سالگی شروع به سرمایه‌گذاری کرده (پدرش کارگزار بورس بوده) که به معنای این است که 80 سال سرمایه‌گذاری پیوسته کرده
البته این موضوع نافی هوش، استراتژی درست، مدیریت ریسک او نیست ولی قدرت او بیشتر در دوام و پیوستگی روی سرمایه‌گذاری است
    اکثر مردم اصلا سود مرکب را درک نمی‌کنند چون برای آنها غیرقابل باور است
مثلا اگر به افراد بگویید که یک سکه طلا با نرخ سود سالیانه 28 درصد از 420 تومان سال 57 به 30 میلیون سال 1402 رسیده کمی عجیب ولی قابل باور است
اما اگر به آنها بگویی که همین سکه به زودی به 150 میلیون خواهد رسید برای آنها قابل باور نیست و اعتراض می کنند که مملکت متلاشی خواهد شد
      سود مرکب ماهیت غیرقابل ادراک دارد یعنی باهوش‌ترین افراد هم رشد مرکب را متوجه نمی‌شوند
بیل گیتس در ابتدای فعالیت جیمیل نیاز به یک گیگابایت فضای ابری توسط جیمیل را بازاریابی و غیرقابل استفاده عنوان کرد
حالا ببینید که چطور از ترابایت صحبت می شود؟
بیل گیست سال 2004 این انتقاد را کرده بود
      اصل ثروتمند شدن سودهای خوب قابل تکرار است چون سودهای بسیار عالی ماهیتی یکتا دارند و البته نگه داشتن سود هنگفت هم داستان جالب دارد که در قسمت بعد ارائه می شود
  ثروتمند شدن - ثروتمند ماندن
    جمله طلایی
سرمایه‌گذاری خوب لزوما به معنای گرفتن تصمیمات خوب نیست بلکه به معنای گند نزدن مداوم است
    تنها یک راه برای ثروتمند ماندن در برابر بی نهایت راه برای ثروتمند شدن وجود دارد
ترکیبی از صرفه‌جویی و بدبینی
      داستان جسی لیورمور که یکی از افسانه‌های معامله‌گری است در سال 1929 و موفقیت در پیش بینی جهت بازار و بعد شکست در سال 1933 چه درسهایی برای ما دارد؟
ثروتمند شدن و ثروتمند ماندن دو مهارت جداگانه هستند که اغلب افراد به آن توجه ندارند
ثروتمند شدن نیاز به ریسک کردن، خوشبینی و جاه طلبی نیاز دارد اما ثروتمند ماندن به بدبینی، زیر پا گذاشتن غرور و احتمال از دست دادن نیاز دارد
      مهمترین عامل ثروتمند ماندن، توجه به بقا است
این در مورد کسب و کار و یا حتی کل زندگی هم صدق می کند
چون حواس ما را جمع می کند که اغلب دستاوردها ارزش نابود کردن خودمان را ندارد
و
ثروتمند شدن با رقم بزرگ حاصل سود مرکبی است که دیدیم اغلب برای انسان قابل درک نیست بنابراین بقا یا ماندن در بازار از همه چیز مهمتر است
دقیقا مانند درخت سیبی که در صورتی چند صد کیلو سیب در سال تولید خواهد کرد که زنده مانده و به مرحله میوه دهی برسد
        قوانین دوگانه وارن بافت در مورد از دست ندادن پول دقیقا در مورد همین بقا هست
      همه از سود مرکب طلا و دلار و بورس در ایران صحبت می کنند اما کسی این سودها را دریافت کرده که در این بازار بقا داشته باشد
و
این کار چندان آسانی نیست
  دامنه برنده شدن
    منظور از دامنه یا
tail
داشتن تنوعی از دارایی‌ها که اگر قسمتی از آنها هم سود خوبی کنند، برای شما کافی باشد
این مثال در داستان هاینز برگرین که کلکسیونر آلمانی بود دیده شده که آثار هنری بالقوه باارزش را برای سالها خرید و درصد کمی از این آثار منجر به ارزشمندی میلیارد دلاری کلکسیون او شدند
    حتی اگر در 50 درصد اوقات اشتباه کنیم باز هم نتیجه نهایی ما عالی خواهد بود
اما این برای کسی درست است که در تمام زمان در بازار مانده باشد
فرض کنیم فردی در اسفند 98، 100 میلیون تومان روی شاخص کل بورس سرمایه گذاری می کرد و دیگر پولی اضافه نمی کرد
فرد دیگری اما در تیرماه 100 میلیون تومان روی شاخص کل بورس سرمایه گذاری می کرد
و فرض کنیم که بازدهی سالهای بعدی بورس برای 10 سال و هر سال 30 درصد باشد
در آخر سال دارایی نفر اول 260 میلیون و نفر دوم 108 میلیون است و پس از 10 سال دارایی نفر اول 3.5 میلیارد و نفر دوم 1.4 میلیارد هست
فقط به خاطر 3 ماه
    اهمیت گرفتن تصمیم های اصولی که اگر 60 درصد آنها درست و طبق برنامه ما باشد، نان ما در روغن است
جورج سوروس می گوید که مهم نیست حق با شما باشد یا نباشد مهم این است که در زمانی که حق با شماست چقدر سود می کنید و در زمانی که حق با شما نیست چقدر پول از دست می دهید
  آزادی
    با ارزش‌ترین وجه ثروت این است که هر صبح از خواب بیدار شوید و بگویید که امروز هر کاری که بخواهم را می توانم انجام دهم
در واقع احساس کنترل داشتن روی زندگی موثرترین عامل در احساس خوشبختی است
      ثروت یعنی اینکه در زمان یک مسافرت دلخواه، بتوانید چند روز بیشتر در آنجا بمانید
یعنی اینکه بدون نگاه به ستون قیمتها سفارش دهید
یعنی اینکه بتوانید برای دوستان خودتان مهمانی گرفته و از این دورهمی لذت ببرید
یعنی اینکه برای کارهای خانه یا کسب و کار، نیروی خدماتی بگیرید
یعنی اینکه به جای بردن پفیلای بسته بندی به سینما، از بوفه سینما پاپ کرن گرانقیمت تر بخرید
یعنی اینکه با خیال راحت برای 12 ماه آینده خودتان دارایی دارید و بنابراین مجبور نباشید در یک محیط ناسالم و اعصاب خرد کن شغل خودتان را ادامه دهید
و در نهایت یعنی رسیدن به بازنشستگی در زمانی که خودتان می خواهید نه در زمانی که قوانین بازنشستگی تعیین می‌کند
    نکته اساسی این است که آزادی و شادی ناشی از آن عموما به جنبه های مادی بر نمی گردد
مردم دم مرگ آرزو نمی‌کنند که ای کاش آپارتمان من 100 متر بزرگتر بود بلکه آرزو می کنند که سفرهای بیشتری مثل آن تابستان رویایی دور آذربایجان داشتند
آرزو نمی کنند که کاش از فلان عموزاده یا دوست یا باجناق ثروتمندتر بودند اما آرزو می کنند که کاش وقت بیشتری را با کسانی که دوستش دارند می گذراندند
آرزو نمی کنند که کاش با تلاش بیشتر مدیر شرکت می شدند اما آرزو می کنند که کاش کار دلخواه خودشان را انجام می دادند
  تناقض مرد لامبورگینی سوار
    مردم همیشه دوست دارند که به منظور مورد تحسین قرار گرفتن از طرف دیگران چیزی را بخرند
این موضوع تقریبا در مورد هر چیزی صدق می کند حتی افراد در مورد نان سنگک خاشخاشی که برای صبحانه مهمانهای خودشان هم می خرند دنبال تحسین شدن هستند
اما نکته طلایی اینجاست که
هیج کس به اندازه خودتان تحت تاثیر دارایی شما قرار نمی گیرد
    پس به دنبال زندگی لاکچری نباشیم؟
حتما باشیم
حتما خواهان زندگی لوکس و اتومبیل خوب و لباس مارک باشیم اما مراقب باشیم که آن را برای خودمان بخریم نه به قصد خریدن تحسین دیگران
چون با این کار تنها پول خودمان را به هدر داده‌ایم
  ثروت چیزی است که نمی‌بینید
    ما ثروت را بر اساس ظاهر زندگی افراد ارزیابی می‌کنیم چون به حساب بانکی، میزان طلا یا حساب کارگزاری بورسی آنها دسترسی نداریم
پس آنها را با ماشین، خانه، لوازم خانه و....ارزیابی می‌کنیم
بسیاری از افراد وقتی می‌گویند دوست داریم میلیاردر شویم، منظورشان این است که میلیون ها میلیون را به راحتی خرج کنند که البته این نقطه مقابل میلیاردر شدن است
اشتباه نکنید...منظور باور کمبود نیست منظور خرج کردن پولی است که دارید نه پولی که ندارید
    there is a difference between wealthy and rich
من این دو را ثروتمند و دارا ترجمه کرده ام
مثال کتاب
اگر یک نفر را ببینید که یک ماشین 5 میلیارد تومانی دارد یا در یک خانه 3 خوابه در جای خوب شهر زندگی می کند ثروتمند است
حتی اگر با قسط ماشین را خریده یا اجاره نشین آن خانه باشد باز هم باید سطح بالایی از درآمد را داشته باشد تا توانایی این کار را داشته باشد و ثروت ثروتمند عیان است
اما ثروت دارا عیان نیست
درآمدی است که خرج نشده
ثروتی است که الان خرج نمی شود تا در آینده گزینه های بیشتری را به شما بدهد
کار سختی است ولی مثال آن جمله معروف است که امروز کارهایی می کنم که بقیه نمی کنند تا فردا انتخابهایی داشته باشم که بقیه ندارند
    نکته مهم
تنها وانمودکننده‌های ثروت خریدار کالاهای لوکس نیستند
بلکه داراها هم این کار را می کنند اما نه از اصل پول
در واقع دارا قسط وام فلان اتومبیل را از اجاره ای می دهد که از فلان ملک خود دریافت می کند
و این را ما نمی بینیم
به خاطر همین است که اکثر افراد، ثروتمند شدن را اشتباه گرفته و این کار برای خیلی از افراد سخت است
  پس انداز کنید
    این جمله ممنوعه مدیریت پول در دنیا و البته با شدت زیاد در ایران است و اینقدر در مورد آن و مقایسه اقتصاد ایران با دنیا اغراق شده که می توان به هر آدم بزرگی که در حوزه پول می شناسید گیر داد
مردم سه دسته هستند
برخی پس انداز می کنند
برخی فکر می کنند نمی توانند پس انداز کنند
برخی فکر می کنند پس انداز احمقانه است
دسته دوم و سوم باید متقاعد شوند که پس انداز کار درستی است چرا؟
    ثروتمند شدن ارتباط زیادی با سود بازار یا رشد فلان بازار یا درآمد شما ندارد اما ارتباط بسیار مستقیمی با پس انداز شما دارد
و این فرض اشتباه را که پس انداز یعنی گذاشتن پول در بانک کنار بگذارید
      فرض کنید شما هیچ پس اندازی ندارید و بازار بورس یا طلا یا مسکن شروع به رشد کرده
دارایی شما چطور رشد خواهد کرد؟
اصلا دارایی دارید؟
یا مثل خیلی از افراد ملک خود یا خودرو خود را می فروشید
یا
وام می گیرید؟
دقت در همین جمله بالا اهمیت پس انداز را به شما نشان می دهد
    فرض کنید من و شما ماهیانه 30 میلیون تومان حقوق می گیریم
شما سرمایه گذار بهتری هستید و سالیانه 40 درصد دارایی خودتان را رشد داده اما من فقط 32 درصد قادر به انجام این کار هستم
اما من می توانم 30 درصد درآمدم را پس انداز کنم ولی شما تنها 10 درصد
با وجودی که سرمایه گذاری من محافظه کارانه تر است خیلی زودتر به استقلال مالی می رسم
چرا؟
چون هم ماهیانه پول بیشتری وارد می کنم
و
هم همین الان هم مبلغ استقلال مالی من 21 میلیون در ماه هست در صورتی که مبلغ استقلال مالی شما 27 میلیون در ماه است
    جنبه ناپیدایی که پس انداز پول به ما می دهد
پس انداز پول در جایی حتی با نرخ کمتر از تورم می تواند بسیار سودآور باشد اگر به شما انعطاف پذیری برای پذیرفتن شغلی دیگر با درآمد بهتر را بدهد که در حالت عادی به آن فکر هم نمی کردید
دقت کردید؟
پس انداز به ما قدرت انعطاف پذیری میدهد و این شاید در این دنیای به شدت متغیر از هر چیز دیگری اهمیت بیشتری داشته باشد
انعطاف پذیری در انتخاب شغل
انعطاف پذیری در سرمایه گذاری
...